कोप-२६ सम्मेलनः प्रभावमा पारिएकाहरू निर्णयको केन्द्रमा हुनुपर्छ

कन्फरेन्स अफ पार्टीसीपेन्टस (कोप) को छव्वीसौं मिटीङ (कोप-२६) संयुक्त अधिराज्यको स्कटल्याण्डमा जारी छ। गत ३१ नोभेम्वरदेखि सुरू भएको यो सम्मेलनको मुख्य मुद्दा जलवायू परिवर्तन हो। खासगरी 'पेरिस संझौता-२०१५' ले लिएका निर्णयहरूलाई सहभागी राष्ट्रहरूले कार्यान्वयनमा कसरी लैजाने तयारी, प्रतिवद्धता जारी गर्नेछन भनेर सम्मेलनले हेर्ने छ; भनिएको छ। सहभागी राष्ट्रले सम्मेलनमा पेश गर्ने नेसनल्ली डीटरमाइन्ड कन्ट्रिव्युसन (एनडीसी) … Continue reading कोप-२६ सम्मेलनः प्रभावमा पारिएकाहरू निर्णयको केन्द्रमा हुनुपर्छ

गीतसँग जोडिएका प्रसङ्ग

  - जगदीश वाग्ले संगितको धुनले कसलाई लट्ठ नपार्ला र! तलबको थोरै आम्दानी बचाएर विद्यार्थी जिवनमा भर्खर खुलेको नेपालको आधुनिक भटभटेनी सुपर मार्केटबाट किनेको सोनी वाकमेनमा रातैभरी गीत सुनेको अहिल्यै हो जस्तो लाग्छ। अहिले पनि फुर्सदका बेला गीतसँग भुल्ने मन बाहिरिएको छैन।   त्यसमध्ये नारायण गोपालका प्रायः सबै, एकोनको ‘आइ वान्ट टु मेक लभ राइट … Continue reading गीतसँग जोडिएका प्रसङ्ग

कोरोनासँग हारेको मानव निर्मित विकासको चमत्कार

- जगदीश वाग्ले   विश्वलाई नै नजिकको घर मानिआएको ग्लोबलाइजेसन र जोडिएको विकासलाई यतिखेर कोरोना जस्तो शुक्ष्म जिवले पुरै नियन्त्रणमा लिएर अहिलेसम्म भएका विसंगतिको पर्दाफास गरिदिएको छ। प्रश्न उठेको छ कि विकास कसकालागि हो र कस्तो हुनुपर्छ? सत्य के हो भने मानिस विकासको परिकल्पनाकार, अन्वेषक र निर्माणकर्ता पनि हो तर मानिसले आफ्नै वंश, सन्ततिलाई जोखिममा … Continue reading कोरोनासँग हारेको मानव निर्मित विकासको चमत्कार

वेलायतमा गोर्खा भेटेरानहरूको भोक हडतालः समान अधिकार पहिलो शर्त

प्रजातान्त्रिक मुलुकले गरेको यस्तो असमानताका बिरूद्धमा गोर्खा भेटरानहरूले विभिन्न कार्यक्रमसहित आवाज उठाउँदै आएका हुन्। उनीहरूको जायज मागलाई सम्बोधन गर्न वेलायत र नेपाल सरकारलाई दवाव सिर्जना हुँदै गएको छ। https://open.spotify.com/episode/2Fab04z9STQ6QRAZMVvQxz यसलाई सुन्न पनि सकिने छ, सुनिसकेपछि धेरै मित्रहरूलाई जानकरी गराउन लाइक, श्यर र कमेण्ट पनि गर्नुहोला 🙂 बृटिस आर्मीमा कार्यरत नेपाली गोर्खा भेटेरानहरूलेहरूले अहिले भोक हडताल … Continue reading वेलायतमा गोर्खा भेटेरानहरूको भोक हडतालः समान अधिकार पहिलो शर्त

बैदेशिक रोजगारीः राज्यले लुकाएको तथ्य

रोजगारी मिल्ला तर घरवारै बिग्रियो भने के हुन्छ? रेमिट्यान्सले धनी भएका देश र समाजले बिछोडको पीडालाई तथ्याङ्कमा घटाउनु पर्छ भन्ने मान्यता बसालेका छैनन्। आम्दानी देखाउने तर समाजमा भएको नोक्सान वा क्षतिबारे तथ्याङ्कलाई किन मौन राखियो ?यसो हुनु नियतवश हो वा नवउदारवादको निकृष्टता? पछिल्लो समय, चितवनका सन्तोषले १३ वर्षसम्म ५५ डिग्री तापाक्रममा परिश्रम गरेर पठाएको सबै … Continue reading बैदेशिक रोजगारीः राज्यले लुकाएको तथ्य

विश्व व्यवस्थाको संरचना र नेपालको अस्थीरता – देशसञ्चार

नेपालमा नागरिकतन्त्रले पाएको सकस देखेर धेरैको मन कुँडिएको छ। तर्कहरू मडारिएर आफ्नै मन पक्ष विपक्षमा बाँडिएका छन्। समाज पनि तर्कसँगै विभाजित भएको छ। — Read on deshsanchar.com/2021/02/15/475143/

संघिय संरचना: अनुशासन र श्रोत खै?

अर्गानिक नेपाल

नेपालाई बिकशीत राष्ट्र बनाउने जन-चाहना अनुरुप धेरै आन्दोलन र राज्य संरचनामा काफी परिवर्तन गरियो । तर परिवर्तनलाई स्थाईत्व दिनका लागि लगानिको श्रोत ब्यवस्थापन र त्यसको परिचालनको लागि साशकिय अनुशासनलाई नै उपेक्षा गर्ने परिपाटि आज पर्यन्त उस्तै छ । परिवर्तन स्थिर छैन, विकाशको गति र मती नै दिग्भ्रमित देखिएकाछन । बिकास कागजमा लेखिने शब्दमा नभएर, कर्ताहरुको … Continue reading संघिय संरचना: अनुशासन र श्रोत खै?

अरबबाट फर्केको कान्छो गणतन्त्र | कविता

शान्ति बाटिकाको माली उजाडिएको लालिगुराँससङै खहरेको किनारमा ओसिएका बाह्रवटा खग्राखे ठुटाहरु उचाल्न नसकेर पलायन अरबबाट पुन: स्वदेश फर्केको कान्छो गणतन्त्र, चलायमान यन्त्रको आकाशमुनि भेट भएका बन्दूकहरुको मिलापत्र जिम्मुवालहरुको चक्रब्रित्ती उठाउन नेपाली ताउमा खुर्मानेले लेखेको तमसुक भैरबहरुको गणभित्र चर्को ब्याजको तन्त्र आउ मनाउँ, गण तन्त्र- जिन्दावाद !!! गाउँ-गाउँमा बिकाशको मूल फुटाउन घरघरै किनिएका गैँटी कोदालाहरु विश्वकर्माको … Continue reading अरबबाट फर्केको कान्छो गणतन्त्र | कविता

स्पेनको संघियताबाट नेपाललाई नियाल्दा

लामो बहस र वादविवाद पछि नेपालको संघियताले स्थापनाको चरण पार गरेर कार्यान्वयनको चरणमा प्रवेश गरेकोछ । संबिधानको घोषणा र तदनुरुप निर्वाचन सम्पन्न हुनुले यसलाई प्रष्ट परेको छ । संघिय सासन पद्धति अधिकतम विकेन्द्रिकरणको सिद्धान्तमा आधारित छ, त्यसोत यसका समर्थकहरुले संघियता मार्फत तिव्र आर्थिक वृद्धि हुने कुराको दलिल प्रस्तुत गरेका छन् । वित्तिय स्वायत्तताको कारण राज्यहरुले … Continue reading स्पेनको संघियताबाट नेपाललाई नियाल्दा

माओवादी किन सत्ता छाडन चाहिरहेको छैन !

अचम्म त के छ भने सत्ता छाडने दवाव कांग्रेसलाई दिईएको छ तर माओवादी जो सत्ता छाडेर तत्कात नयाँ सरकार बनाउको लागि मार्ग प्रशस्त गरिदिन सक्छ तर ऊ पनि त्यसो गरि रहेको छैन। जबकि माओवादीले एमालेसंग वाम एकताको चुनावी तालमेल गरेर तेश्रो ठूलो शक्ति हुन सकेको छ र पार्टि मिलाउने कुरा पनि जनतालाई बताइएको थियो; चुनाव पछि यी वाचा वन्धनहरू एकाएक सत्ता-कुर्ची प्राप्त गर्ने खेलमा परिणत भएको छ। Continue...

अनसनको सन सन

सत्याग्रहका आग्रही नन्द, गोबिन्दहरु प्रति समर्पित नन्दप्रसाद मारिए, मरेर गए, श्रीमती मर्दैछन गोबिन्द केसी थपेरै अनसन इतिहास रच्दैछन बालकृष्ण घुम्ने, रेणूले जित्ने संघिय यो चित्र शेरको भेषमा स्यालको तस्विर भित्तामा बिचित्र जनताको हितमा सत्याग्रह भन्दै बसे ती गोबिन्द कसैले केहि गरेनन कहिल्यै मारिंदा ती नन्द सतिले श्राप दिएर गइन, सीताको हरण भो न राम रह्यो, … Continue reading अनसनको सन सन

‘ऋषि कृषि’

© कुलराज चालिसे अन्य प्राविधिकक्षेत्र जस्तै कृषिक्षेत्र पनि क्रमिक परिवर्तनको दवावबाट मुक्त छैन । पहिला जीवन निर्वाहको निमित्त गरिने कृषिकर्म अहिले बढ््दो जनसंख्याको आवस्यकता पूरा गर्न व्यावशायिक कृषिमा परिणत हुदै गएको छ । व्यावशायिकताको चक्करमा वनश्पतिको प्राकृतिक स्वभावमा नै परिवर्तन गरेर वेमौसमी र वर्णसंकरताले प्राथमकिता पनि पाएको छ । रासायनिकमल, किटनासक औषधि र उन्नत वीउको … Continue reading ‘ऋषि कृषि’

परिवर्तनलाई अवतरण गर्न चाहिने अर्थ, र नीतिहरुको अभावमा परिणाम के होला ?

उदहारणका लागि- खोला र नदि ! नदीमा खोला मिसिन दिनु भनेको खोलाको अस्तित्व समाप्त हुनु हो । यस सन्दर्भमा नदीले खोलालाइ आफुमा समाहित गरिदिन्छ र वास्तवमा खोलाको परिवर्तन नदि भएर देखिन सक्छ तर त्यो भनेको खोलाको सभ्यता समाप्ति र नदीको यथा स्थान नै हो । त्यसै गरि खोलामा आनन्दित जलचरहरुको पूर्ववत स्वभावमा समेत उक्त परिवर्तनले … Continue reading परिवर्तनलाई अवतरण गर्न चाहिने अर्थ, र नीतिहरुको अभावमा परिणाम के होला ?

अध्ययन !

सेकेण्ड सुई; सिसाभित्र किलोमा ठोकिएर अंकहरु खोज्दै घुमीरहेको टुप्पो ज्ञान र स्वतन्त्रताको त्यो भान अध्ययन साहुको भित्तामा टाँसिएर साहुकै हितका लागि अवमुल्यन गरिरहेछ मिलेको जे छ- मूल्य; पैंचो ज्ञान; साहुकै कचौरा भरिएको छ विश्वविध्यालयको दिक्षा अन्त ए-फोर साइजको सेतो पन्नामा लेखिएको मेरिट कालो अक्षरको थियो सेतो बनाउने प्रयास बार्हमा पुगेपछि थाहा भयो समय त सकिएछ […]

पारीको बारीमा मिसाईएको फूलबारी

जङेले पिलर हालेर आयो नयाँँ मुलुक आफ्नो, फकायो बोलायो खिचातानि थियो, धरती जोगायो ईतिहासमा नेपाल १०४ बनायो 'पृथ्वी' मा बाटो फराकिलो पार्यो जहानियाँ जङे, ईतिहास बनायो   बहुदल थपिए, दल दल बनाए दल दलमा राजनीति खलबल बनाए पारीको बारीमा फूलबारी मिसाए सयपत्री साझा, पत्र पत्रै चुँडाए शान्तिको गीत, क्रान्तिले गायो नमिल्ने ब्वाँसा ३६ जस्तै- पछाडिको … Continue reading पारीको बारीमा मिसाईएको फूलबारी