सम्वृद्धि र उपभोग

नेपालका सबै जसो राजनैतिक दलहरुले सम्वृद्धि शब्दलाई पेवा झैं प्रयोग गरेको अवस्था छ । तर असंव्रिद्ध अवस्थाहरुको संव्रिद्धी भयो कि भएन भनेर खोज्यो भने संव्रिद्धी त टुसाएको पनि देख्न सकिन्न । यसै क्रममा जनताको जिवनस्तरलाइ परिवर्तन भएको देखाउने कुराहरुलाई हेर्‍यो भने प्रष्ट देख्न सकिन्छ । जस्तै झिङा, कुकुरको साथमा बेचिने मासु पसल; मान्छे कोच्ने, मार्ने … Continue reading सम्वृद्धि र उपभोग

Advertisements

सम्वृद्धि : मासु पसलको अवस्था

जनजीविकाका सूचकहरू गम्भिर छन्, परिवर्तनको आभाष हुन सकिरहेको छैन । ट्राफिकको दिनचर्या, मासु पसल, फलफुल-तरकारी ब्यापार, बैदेशिक रोजगारी, यातायात सिण्डीकेट, सडक दुर्घटना, सार्वजनिक सौचालय, खानेपानी, घर-घडेरी जताततै अस्तव्यस्त मात्र देखिन्छ ।

नयाँ बर्ष : यस्तो देख्न नपरोस

नयाँ बर्षको शुभकामना ! नयाँ बर्षको शुभ उपलक्षमा यस्तो आशा गरौँ कि सँधै यस्तो समाचारहरु पढन पाइयोस: कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले गत भदौमा आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा १ अर्ब १ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन हुने प्रक्षेपणसहितको वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नुभएको थियो । महालेखा परीक्षक कार्यालयले गरेको अन्तिम लेखा परीक्षणमा प्राधिकरणको खुद नाफा २ अर्ब … Continue reading नयाँ बर्ष : यस्तो देख्न नपरोस

नेपाली राजनीति : स्थायि अस्थिरता

जब १०४ बर्षे जहांनिया शासन अस्थिर लाग्न थाल्यो, पंचायत अस्थिर भयो, महेन्द्र अस्थिर भए, बिरेन्द्र मारिए- झनै अस्थिरता भयो । अस्थिर ज्ञानेन्द्रले के दिन सक्थे स्थिरता ! १७ भाईका सूर्य ब थापा दरवार सिद्ध्याउन लागे, आँफै सक्किए । शासन रुपी त्यो खालमा धेरै जोकरहरु पल्टिए, अर्कैको दाउले खाइदियो- सक्किए । देशमा मात्र स्थिर छन- काण्ड, … Continue reading नेपाली राजनीति : स्थायि अस्थिरता

संघिय संरचना: अनुशासन र श्रोत खै?

अर्गानिक नेपाल

नेपालाई बिकशीत राष्ट्र बनाउने जन-चाहना अनुरुप धेरै आन्दोलन र राज्य संरचनामा काफी परिवर्तन गरियो । तर परिवर्तनलाई स्थाईत्व दिनका लागि लगानिको श्रोत ब्यवस्थापन र त्यसको परिचालनको लागि साशकिय अनुशासनलाई नै उपेक्षा गर्ने परिपाटि आज पर्यन्त उस्तै छ । परिवर्तन स्थिर छैन, विकाशको गति र मती नै दिग्भ्रमित देखिएकाछन । बिकास कागजमा लेखिने शब्दमा नभएर, कर्ताहरुको … Continue reading संघिय संरचना: अनुशासन र श्रोत खै?

ओलीको वोली र चुहिने झोली

म यो लेख आफैले केही दिन अगाडि आफ्नै वेब्लग सिमान्तमा पोस्ट गरेका केही अंशहरुबाट शुरु गर्न चाहन्छु- "राजावादी हिन्दू ठेकेदार कमल थापा आज रछ्यान खोज्न वाद्ध्य छन । मित्र प्रचन्डसँग सङै बस्न नसकेर बाबुराम जन्मजात शत्रु ठानिएको कांग्रेससङ एक थान भोटको भिख मगेर साँसद हुन लस्किएका छन । ओली महोदय “मतपत्र निल्ने प्रव्रित्ति”लाई नै जिताउ … Continue reading ओलीको वोली र चुहिने झोली

काङ्रेसको पराजय र काङ्रेसिहरुमा निदाएको भान

  कुनै पनि संगठनको आवश्यकता नेत्रित्वमा पुगिसकेकाहरुलाई भन्दा पुग्न चाहनेहरुका  लागि धेरै आवश्यक हुन्छ । कङ्रेस नेत्रित्वले कैयौँ पटक दोहोर्‍याएको गल्तिलाई भावी नेत्रित्वले चुपचाप समर्थन जनाइ रह्यो । नेत्रित्वको मनपरिलाई बैचारिक र साङठनिक रुपमा चुनौती र विकल्प दिन नसकेकोले अन्तर्घात मार्फत राजनीतिमा बलियो देखिन खोजियो, अन्तर्घात स्वभाविक बन्न पुग्यो,  निरुत्साही पार्नुपर्छ भन्ने कुरा कसैले आवश्यक … Continue reading काङ्रेसको पराजय र काङ्रेसिहरुमा निदाएको भान

स्पेनको संघियताबाट नेपाललाई नियाल्दा

लामो बहस र वादविवाद पछि नेपालको संघियताले स्थापनाको चरण पार गरेर कार्यान्वयनको चरणमा प्रवेश गरेकोछ । संबिधानको घोषणा र तदनुरुप निर्वाचन सम्पन्न हुनुले यसलाई प्रष्ट परेको छ । संघिय सासन पद्धति अधिकतम विकेन्द्रिकरणको सिद्धान्तमा आधारित छ, त्यसोत यसका समर्थकहरुले संघियता मार्फत तिव्र आर्थिक वृद्धि हुने कुराको दलिल प्रस्तुत गरेका छन् । वित्तिय स्वायत्तताको कारण राज्यहरुले … Continue reading स्पेनको संघियताबाट नेपाललाई नियाल्दा

माओवादी किन सत्ता छाडन चाहिरहेको छैन !

अचम्म त के छ भने सत्ता छाडने दवाव कांग्रेसलाई दिईएको छ तर माओवादी जो सत्ता छाडेर तत्कात नयाँ सरकार बनाउको लागि मार्ग प्रशस्त गरिदिन सक्छ तर ऊ पनि त्यसो गरि रहेको छैन। जबकि माओवादीले एमालेसंग वाम एकताको चुनावी तालमेल गरेर तेश्रो ठूलो शक्ति हुन सकेको छ र पार्टि मिलाउने कुरा पनि जनतालाई बताइएको थियो; चुनाव पछि यी वाचा वन्धनहरू एकाएक सत्ता-कुर्ची प्राप्त गर्ने खेलमा परिणत भएको छ। Continue...

केन्द्रमा एशिया : नेपालले अपनाउनु पर्ने सावधानि

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रपको बिजयको संकेतको रुपमा मलाइ लागेको थियो कि - अब एशिया, खास गरि चाइना माथि कडा दवाव, प्रभाव सिर्जना गरिने छ ।  एशियामा परेको अन्तराष्ट्रिय राजनीतिको असरले नेपालजस्ता साना मुलुकलाई खपी नसक्नु हुनेछ । मध्यपूर्व, अरबतिर 'आफ्नो अफ्ठ्यारोलाइ' प्राय ध्वस्त पारेर आफु खुसि एक्लो युद्ध विजय गरेको अमेरिका अबको सामरिक र आर्थिक … Continue reading केन्द्रमा एशिया : नेपालले अपनाउनु पर्ने सावधानि

‘ऋषि कृषि’

© कुलराज चालिसे अन्य प्राविधिकक्षेत्र जस्तै कृषिक्षेत्र पनि क्रमिक परिवर्तनको दवावबाट मुक्त छैन । पहिला जीवन निर्वाहको निमित्त गरिने कृषिकर्म अहिले बढ््दो जनसंख्याको आवस्यकता पूरा गर्न व्यावशायिक कृषिमा परिणत हुदै गएको छ । व्यावशायिकताको चक्करमा वनश्पतिको प्राकृतिक स्वभावमा नै परिवर्तन गरेर वेमौसमी र वर्णसंकरताले प्राथमकिता पनि पाएको छ । रासायनिकमल, किटनासक औषधि र उन्नत वीउको … Continue reading ‘ऋषि कृषि’

नेपालको दशा : सवाल जवाफ

१) आज हामी जे भोग्दै छौँ, त्यो माओवादी हिंसाको देन हो । यसकै लागि कारीव १५००० निहत्था नेपालीलाई मारिए, गणतन्त्र ल्याइयो, संघियता अपनाइयो । अन्तत: बहुदलिय गुँडमै बास बसियो । देश राजनीतिको भुमरीमा फसेको छ; जनतालॆ झन् दुख भोगेका छन् । यहि नियतिको निरन्तरता हो आगामी दिन । २) यसका डिजाइनर बाबुराम भट्टराई 'परिस्थिती समाल्न … Continue reading नेपालको दशा : सवाल जवाफ

नेपालमा सुन्दर प्रजातन्त्रको कुरुप भविष्य

धेरै काँचा संझौताहरु बिच खोजिने सहमतिले प्रजातन्त्रलाई कुरुप बनाउॅदो रहेछ, खासगरी नेपाल जस्ता मुलुकहरूमा । खुला सिमाना, भौगोलिक हिसाबले एउटा दुईटा मुलुकहरूसॅग मात्र परनिर्भरता, अर्ध शिक्षित नागरिक, देश काल परिस्थिति नबुझेका तीब्र सत्ता केन्दित नेता भएको देशमा प्रजातन्त्रलाई फरक तरिकाबाट ब्याख्या र ब्यवहार गर्न जरुरी छ । नेपालको प्रजातन्त्रले नेपालीमात्रको हित गर्न असफल भएको छ … Continue reading नेपालमा सुन्दर प्रजातन्त्रको कुरुप भविष्य

परिवर्तनलाई अवतरण गर्न चाहिने अर्थ, र नीतिहरुको अभावमा परिणाम के होला ?

उदहारणका लागि- खोला र नदि ! नदीमा खोला मिसिन दिनु भनेको खोलाको अस्तित्व समाप्त हुनु हो । यस सन्दर्भमा नदीले खोलालाइ आफुमा समाहित गरिदिन्छ र वास्तवमा खोलाको परिवर्तन नदि भएर देखिन सक्छ तर त्यो भनेको खोलाको सभ्यता समाप्ति र नदीको यथा स्थान नै हो । त्यसै गरि खोलामा आनन्दित जलचरहरुको पूर्ववत स्वभावमा समेत उक्त परिवर्तनले … Continue reading परिवर्तनलाई अवतरण गर्न चाहिने अर्थ, र नीतिहरुको अभावमा परिणाम के होला ?

आइ एन जि ओ को पैसोले देश कहिल्यै सप्रन्न, झन बिग्रन्छ

नागरिक दैनिकमा प्रकाशित एउटा समाचार बिश्लेषणबाट फेरी पनि पुष्टी भएको छ कि आइ एन जि ओ को पैसोले देश कहिल्यै सप्रन्न, झन बिग्रन्छ। "तराई-मधेसका २२ जिल्लामा एक वर्षमा मात्रै २३ अर्बभन्दा बढी रकम अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था (आइएनजोओ) मार्फत खर्च गरिएको खुल्न आएको छ। ती जिल्लामा आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा सात सय ४५ वटा परियोजनामार्फत २३ … Continue reading आइ एन जि ओ को पैसोले देश कहिल्यै सप्रन्न, झन बिग्रन्छ