संकटमा पेरिस सम्झौता: अनुत्तरदायी निर्णय वा बार्गेनिङ्ग!

वातावरण संरक्षण अभियन्ता वालिका ग्रेटा थनवर्ग जस्ता करोडौं स्कुले विद्यार्थीले आफ्नो भविष्य बचाईदिन गरेको याचनाको उपेक्षा गर्दै अन्तत: आमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पर्यावरण संरक्षण सम्बन्धि 'पेरिस सम्झौता २०१५' मा रहेको पूर्व सहमति केहि समय अघि फिर्ता लिएको निर्णय गरेरै छाडे। उनले शुभ चिन्तकहरुको कुरा पनि सुनेनन। विश्वलाई अरु अस्थिरता नजिक धकेल्न ट्रम्पको उक्त निर्णयले सहजिकरण … Continue reading संकटमा पेरिस सम्झौता: अनुत्तरदायी निर्णय वा बार्गेनिङ्ग!

विश्व ब्यापार संगठनको असफल यात्रा : सीयाटलदेखि ब्यापार-युद्धसम्म

विश्व ब्यापार संगठनको औचित्य सकिएकै हो ! एउटा लेक्चरबाट प्रोफेसर बाहिर निस्कदै गर्दा मैले  सोधेको थिएँ - विश्व ब्यापार संगठन (World Trade Organisation) अर्थात यसपछि डब्लुटिओ ले अल्पबिकशित मुलुकको ब्यापार प्रवर्धन गरेको छ कि ठुला मुलुकको व्यापारलाई संरक्षण गरेको छ; कति निस्पक्ष छ ? उनले जवाफ दिएका थिए, ठुला मुलुकको प्रभाव त पर्छ नै । … Continue reading विश्व ब्यापार संगठनको असफल यात्रा : सीयाटलदेखि ब्यापार-युद्धसम्म

दिगो बिकास लक्ष : विपनामा नभेटिने सपनाको स्वर्ग

Image: UN

आज यो लेख लेख्दासम्म नोभेम्बरको एक महिनामा बिभिन्न अनलाईन संचार माध्यममा पढिएका ९१० वटा बिचार-विश्लेषण र समाचारका शिर्षकहरुमध्ये दिगो बिकासको बिषयमा लेखिएका सामाग्रीहरु मुस्किलले पाँचवटा मात्रै थिए । यो अनुभवबाट दिगो बिकास (दीबि) (Sustainable Development Goals - SDGs) का बिषयमा कत्तिको जागरुकता र प्रचार-प्रसार भएको छ भन्ने देखाउँछ । त्यसैगरि लगानीको चुनौतीका बिषयमा अध्ययन गर्दै … Continue reading दिगो बिकास लक्ष : विपनामा नभेटिने सपनाको स्वर्ग

व्यापार युद्धमा अमेरिका र चीन : शक्तिको बदलिँदो मानचित्र

ब्यापार युद्ध व्यापार युद्धमा जित कसको सुनिस्चित होला, सर्वत्र जिज्ञासा छ । गएको करिव तीन हप्ता ब्यापार र ब्यापारसंग सम्बन्धित सम्झौताका बिषयले अन्तराष्ट्रिय राजनीतिमा निकै चर्चा पाए भने त्यसलाई समाचार र बिश्लेषणमा पनि त्यति नै महत्व दिएको पाईयो । खासगरी वर्तमान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुरुदेखि नै चाइनालाई साइजमा राख्ने उद्घोष गरे अनुरुप चीनबाट अमेरिका … Continue reading व्यापार युद्धमा अमेरिका र चीन : शक्तिको बदलिँदो मानचित्र

गाँजाको नशा : सबै लट्ठ

नियमित ब्लग लेख्ने निकै कोशिस गर्दै आएको छु, बिषयहरु यत्र तत्र हसरल्ल छरिएको देख्छु। अमेरिका "वार एगेन्स्ट टेरोर" सकेर होला "ट्रेड वार” तिर लागेको छ।  वेलायतलाइ तीन बर्षदेखी ब्रेक्जिटले लखतरान पारेको छ।  उपाय निकाल्न खोज्दै जाँदा तीनवटा प्रधानमन्त्रि फ़ेरीइसके। अहिले ब्रेक्जिट गराएरै छाडने धोकोमा रहेका प्रधानमन्त्रि बोरिस जोनसनले संसदलाई नै पांच हप्ताको लागि बन्द गरिदिएका … Continue reading गाँजाको नशा : सबै लट्ठ

खाध्य सुरक्षा: मौसमी जोखिम र न्युनिकरण

जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्मको चार महिना ठूलो मनसूनी बर्षा हुने गर्दछ । मार्चदेखि जुन महिनासम्म सुख्खा हुनेगर्दछ र नोभेम्बरदेखि फेब्रुअरीको चार महिना बिशेष गरि ठण्डि सितलहर देखिने गरेको छ । यसरि हेर्दा नेपाल अक्टोबरको एक महिनामात्र प्राकृति प्रकोप र मनसूनी जोखिमबाट मुक्त देखिएको छ । प्रत्येक बर्ष प्राकृति र मौसम परिवर्तनबाट उत्पन्न प्रकोपका कारण नेपालमा धेरै जन-धनको … Continue reading खाध्य सुरक्षा: मौसमी जोखिम र न्युनिकरण

प्रजातन्त्रको सकस

नागरिक पत्रकारिता अब समाजको अभिन्न अंग भएको छ, यसलाई कसैले खोस्न सक्दैन, मिल्दैन। समाजमा देख्न र लेख्न नसकिएका कतिपय बिषयलाई नागरिक पत्रकारिताले समाचारको सतहमा उतारेर मूलधारको पत्रकारितालाइ समेत तरंगित पारिरहेको हुन्छ; सूचनाको प्रारम्भिक आधार प्रदान गर्दछ। करिव दुई बर्षको अवधिमा घटेका काण्डहरु मध्ये सूनको अवैध धन्दा, वाइड-वडि विमान खरिदमा भ्रष्टाचार, १३ बर्षीय नावालिका निर्मलाको आपराधिक … Continue reading प्रजातन्त्रको सकस

सेक्सपीयरको घर पुग्दा जे देखियो

करिव एक बर्ष अघि अर्थात ११ जुलाई २०१८ का दिन विश्वविख्यात कवि सेक्सपियरको गाउँ (अहिले स्ट्राटफोर्ड शहर)  जाने अवसर जुट्यो । खासगरी वेलायत आएको धेरै भएको भएता पनि यस कुरामा ध्यान भने गएको थिएन तर मित्र सुजनजीले यो आकर्षक पक्षलाई अगाडि ल्याएर भन्नु भयो दाई एक पटक फुर्सदमा त्यता पनि जानु पर्ने ! मलाइ लाग्यो … Continue reading सेक्सपीयरको घर पुग्दा जे देखियो

असमानता ,पर्यावरणिय संकट र अर्थशास्त्र

आजको एक्काइसौँ शताब्दीसम्म आइपुग्दा विकासका नाममा आमूल परिवर्तन भएको कुरामा विवाद छैन तर अहिलेको उन्नति नै विकल्परहित हो त भन्ने कुरामा चाहिं विवाद हुन सक्छ । मानिसले चाहेको दीगो बिकास, उन्नत जीवनस्तर र शान्ति हो । ती उपलब्धिलाई नै संकटमा पार्ने गरि देखिएका पर्यावरण, आर्थिक असमानता र खाध्य बस्तुको अभाव जस्ता चुनौतीहरु चाहिं चिन्ताको बिषय … Continue reading असमानता ,पर्यावरणिय संकट र अर्थशास्त्र

संवृद्धि : सन्दर्भ,अर्थ र बुझाई

नेपालमा संवृद्धिलाई गलत तरिकाबाट बुझ्न खोजिएको छ । त्यसैले समस्याहरु समाधान हुनेभन्दा झन्झन् बल्झिंदै गएका छन । युवाहरु स्वदेशमा रोजगारीको अवसर नभएकोले दुखका साथ विदेशिएका छन, उनीहरुमा परिवार विछोडको पिडा छ । नयाँ ठाउँको बसाइ उकुसमुकुस लागिरहेको छ ! तर पनि रातो दिन ज्यालादारी गरेको पैसो स्वदेशमा पठाएर आफ्नो र परिवारको गुजारामात्रै गरेका छैनन, देशको … Continue reading संवृद्धि : सन्दर्भ,अर्थ र बुझाई

ग्लोबल हुन नसकेको ग्लोबलाइजेशन

अन्तराष्ट्रिय राजनीतिमा काफी प्रभाव पार्न सक्ने शक्तिशाली अमेरिकी प्रसाशनका निवर्तमान र वर्तमान राष्ट्रपतिहरुका दृष्टिकोणमा ब्रेक्जिट सम्बन्धि धारणा एकदम फरक देखियो ।

प्रजातान्त्रिक समाजवाद : साण्डर्स र कोर्विन

विश्वको शक्तिशाली प्रजातान्त्रिक मुलुक अमेरिका फेरी राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा जुटेको छ । अमेरिका भित्रमात्रै होइन विश्वभरि सबैको ध्यान तान्ने चुनावमा धेरै जोड घटाउ हुने गर्छ; खासगरी यो वा त्यो उमेदवारका पक्षमा ! विदेश नीतिमा कमजोर र विवादास्पद देखिएका वर्तमान राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आन्तरिक लोकप्रियता कम आँक्न सकिने अवस्था छैन । फेरी यो चुनाव पनि उनैको हातमा … Continue reading प्रजातान्त्रिक समाजवाद : साण्डर्स र कोर्विन

मोदीमय भारत र जिमको ग्रोथ म्याप

मोदी, छिमेक र ब्यवहार

लेखक तथा अर्थबिज्ञ जिम ओ' निलले आफ्नो पुस्तक "द ग्रोथ म्याप" मा विश्व अर्थतन्त्र बारे उदघोष गरेका छन् कि सन २०३५ सम्म अमेरिकालाई उछिनेर चाइना विश्वको सबैभन्दा शक्तिशालि अर्थतन्त्रका रुपमा उदय हुनेछ । अमेरिका दोश्रो र भारत तेश्रो शक्तिका रुपमा उदाउने कुरा पनि त्यसै पुस्तकमा उल्लेख छ । त्यस्तै सन २०५० सम्म वृक (ब्राजिल, रसिया, … Continue reading मोदीमय भारत र जिमको ग्रोथ म्याप

सम्वृद्धि: ब्यक्तिगत क्षमताको बिस्तार

हिजोको पोष्ठमा सम्वृद्धि "सडक चौडा र घर अग्लो पार्दैमा आउँदैन, जनताको उपभोग गर्न सक्ने क्षमतामा पनि बिस्तार भएको हुनुपर्छ" भनेर लेखिएको थियो । आज, कसरि जनताको उपभोग गर्न सक्ने क्षमतामा बिस्तार हुन्छ भनेर दृष्टान्त प्रस्तुत गर्ने जमर्को गरिंदै छ । यस बिषयलाई नेपालका विकासवादी व्यक्तित्व र संस्थाहरुले गम्भिरता पूर्वका लिएको पाइन्न । त्यसैले होला, घर … Continue reading सम्वृद्धि: ब्यक्तिगत क्षमताको बिस्तार

सम्वृद्धि र उपभोग

नेपालका सबै जसो राजनैतिक दलहरुले सम्वृद्धि शब्दलाई पेवा झैं प्रयोग गरेको अवस्था छ । तर असंव्रिद्ध अवस्थाहरुको संव्रिद्धी भयो कि भएन भनेर खोज्यो भने संव्रिद्धी त टुसाएको पनि देख्न सकिन्न । यसै क्रममा जनताको जिवनस्तरलाइ परिवर्तन भएको देखाउने कुराहरुलाई हेर्‍यो भने प्रष्ट देख्न सकिन्छ । जस्तै झिङा, कुकुरको साथमा बेचिने मासु पसल; मान्छे कोच्ने, मार्ने … Continue reading सम्वृद्धि र उपभोग